TBMM Başkanvekili Adan, gündeme geçmeden önce 3 milletvekiline gündem dışı söz verdi.

DEM Parti İstanbul Milletvekili Keziban Konukcu Kok, İstanbul ve diğer büyük kentlerde eski tip mafyaların yerini yeni nesil çetelerin aldığını söyledi.

Yoksul mahallelerdeki gençlerin dijital platformlar üzerinden lüks yaşam vaatleriyle tetikçi veya torbacı olarak suça çekildiğini anlatan Kok, “çetelere bile bile ortam hazırlandığını” savundu. Kok, “Yoksulluk ve geleceksizlik ortadan kaldırılmadan bu çeteler kontrol altına alınamaz.” ifadesini kullandı.

Yeni Parti Gaziantep Milletvekili Melih Meriç, Gaziantep’te esnafından asgari ücretlisine, sanayicisinden emeklisine kadar herkesin “ekonomik bir çöküş” içerisinde olduğunu ileri sürdü.

Şehir esnafının sorunlarından bahseden Meriç, “Gaziantep’te haziran ayında bir günde 10 konkordato ilan edildi. İnanın her ay 20-30 şirket konkordato ilan etmek için maalesef adliyelere başvuruyor. Buna rağmen hiçbir şey yapmayacak mısınız?” diye konuştu.

AK Parti Kastamonu Milletvekili Halil Uluay, “Kastamonu İnebolu Piyade Kayıkçı Loncası’na verilen İstiklal Madalyası’nın teslim edilmesi” hakkındaki konuşmasında, İnebolu’nun Kurtuluş Savaşı’ndaki önemine dikkati çekti.

TBMM’nin, 17 Kasım 1924’te İnebolu Piyade Kayıkçı Loncası’na madalya verilmesi kararı aldığını ancak madalyanın fiilen teslim edilmediğini anlatan Uluay, söz konusu madalyanın 30 Temmuz Perşembe günü düzenlenecek törenle teslim edileceğini bildirdi.

Uluay, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu sürece destek vererek TBMM’nin 1924’te aldığı kararın yerine getirilmesine katkı sağlayan TBMM Başkanımız Sayın Numan Kurtulmuş, Milli Savunma Bakanımız Sayın Yaşar Güler ve emeği geçen herkese İnebolu adına teşekkürlerimi, şükranlarımı sunuyorum. Bu tarihi madalyanın İnebolu’muza, Kastamonu’muza ve aziz milletimize hayırlı olmasını diliyor, Kurtuluş Savaşı’mızın Başkomutanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarıyla, tıpkı o günlerde olduğu gibi günümüzde de dünya mazlum milletlerine yardım vizyonunu ortaya koyan Sayın Cumhurbaşkanı’mıza şükranlarımı sunuyorum.”

TBMM Genel Kurulu’nda siyasi partilerin grup başkanvekilleri yerlerinden söz alarak gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Bülent Kaya, Yeni Parti’yi tebrik ederek Türk demokrasisine ve siyasi hayatına hayırlı olması temennisinde bulundu.

Terörsüz Türkiye süreciyle ilgili yasal düzenleme hazırlığına işaret eden Kaya, AK Parti’li yetkililerin düzenleme konusunda “Meclis kapanmadan” söylemini dile getirdiğini ancak bunun “belirsiz bir tarih” olduğunu söyledi.

TBMM’nin, Genel Kurul kararıyla 1 Temmuz’da tatile girmeyerek çalışmalarına devam ettiğini anımsatan Kaya, “Dolayısıyla ‘Meclis kapanmadan’ gibi belirsiz ifadelerden ziyade artık bu yasayı bir an önce TBMM’ye getireceklerse getirmelerini ve çerçeve yasadan dolayı Meclis’in uzatmaları oynamasına sebep olmamalarını diliyorum.” ifadesini kullandı.

İYİ Parti Grup Başkanvekili Uğur Poyraz, hükümetin, Meclis’in, Terörsüz Türkiye süreci kapsamında hazırlanan yasal düzenleme için bekletildiğini savundu.

Poyraz, bölücü terör örgütü PKK’nın silah bırakmadığını ve varlığını sürdürdüğünü söyleyerek “Koca koca makamlardaki adamlar ‘hiçbir al ver yok’ diyor, bugün parlamentonun gündemine ama öyle ama böyle teröristlere af, infaz indirimiyle ilgili alıştıra alıştıra yasa teklifi getirilmeye çalışılıyor. Bu vatandaş eğer bu ülkenin iktidar partisi sözcüsünün, Adalet Bakanı’nın, Meclis Başkanı’nın, Milli Savunma Bakanı’nın, komisyon başkanlarının sözüne itimat etmeyecekse kimin sözüne itimat edecek.” sözlerini sarf etti.

– “Vatandaşlarımız artık terör, çatışma, şiddet, korku, ideolojik veya başka bir tür baskı istemiyor”

CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli, göreve seçilmeleri dolayısıyla milletvekillerinin ilettiği tebrik mesajları için teşekkür etti.

Genel Kurul’da görüşülecek grup önerilerine değinen Türeli, şehit aileleri ve gazilerin yaşadığı sorunların araştırılmasının önem taşıdığını belirtti.

Türeli, bu konuda ciddi bir adaletsizlik bulunduğunu, bunun Anayasa’nın sosyal devlet ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğunu söyledi.

Konuyla ilgili mevzuatın son derece parçalı ve dağınık bir yapıda olduğunu kaydeden Türeli, “Bu konuda da hak sahiplerinin tabi olduğu kanun, olayın meydana geldiği tarih, olayın niteliği, rütbe, statü ve sigortalılık gibi ölçütlere göre farklı aylık ve tazminat hesapları yapılıyor. Bu, son derece yanlıştır ve bunun derhal düzeltilmesi gerekiyor.” diye konuştu.

MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, geçen hafta kurulan Yeni Parti’nin Genel Başkanlığına seçilen Özgür Özel ile Grup başkanvekilleri Ali Mahir Başarır, Murat Emir ve Gökhan Günaydın’ı tebrik etti.

CHP TBMM Grup Başkanı seçilen Faik Öztrak ile CHP Grup Başkanvekilliğine seçilen Sevda Erdan Kılıç ve Rahmi Aşkın Türeli’yi de kutlayan Akçay, kendilerine görevlerinde başarı diledi.

Akçay, 3-6 Temmuz tarihlerinde Şırnak’ta çeşitli temaslarda bulunduklarını kaydederek bu temasların bölgedeki sosyal coşkuyu ve yeşeren umutları bizzat yerinde görmelerine vesile olduğunu anlattı.

Şırnak’ta tesis edilen huzur ikliminin halk nezdinde muazzam bir karşılık bulduğunu belirten Akçay, “Vatandaşlarımız artık terör, çatışma, şiddet, korku, ideolojik veya başka bir tür baskı istemiyor. Şırnaklıların yegane talebi huzur, güven içerisinde iş, aş ve evlatları için güvenli bir gelecek inşa etmektir. Terörsüz Türkiye hedefi, bölge insanımız için yalnızca bir güvenlik politikası veya teorik bir siyasi söylem değil, hayatlarını doğrudan değiştiren, onlara nefes aldıran, sahici bir umuttur.” değerlendirmesinde bulundu.

Akçay, bölgedeki manevi ve sosyal şahlanışın güçlü altyapı yatırımlarıyla taçlandırılması gerektiğini söyledi.

Şırnaklıların devletten somut beklentilerinin bulunduğunu aktaran Akçay, bölgede sürdürülen bazı projelerle ilgili ek ödeneğe ihtiyaç duyulduğunu bildirdi.

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, asgari ücretin, ortalama ücrete dönüştüğünü söyledi.

Öte yandan “sektörel ve bölgesel bazda asgari ücret” uygulamasının getirilmeye çalışıldığını savunan Koçyiğit, bölgesel bazda asgari ücret uygulamasını eleştirdi. Koçyiğit, “Bu ilk etapta çok realist, akılcı gibi görünebilir ama açık ve net söyleyeyim, şu bölünme paranoyaları var ya, işte size bölünmenin yolu. Siz, ülkeyi zaten ücret üzerinden bölüyorsunuz.” ifadelerini kullandı.

Yeni Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, partilerinin büyük bir yenilik ve heyecanla milletin dertlerine derman olmaya geldiğini söyledi.

Ekonomi politikalarına dair eleştirilerde bulunan Günaydın, “TÜİK, görece yoksulluğun 17 milyon 361 bin kişiyi etkilediğini söylüyor. TÜİK her zamanki gibi yalan söylüyor çünkü bu memlekette 10 milyon insan asgari ücret alıyor. 10 milyon insan 28 bin lira asgari ücrete mahkum ve biz biliyoruz ki açlık sınırı 35 bin lira, yani 10 milyon insan açlık sınırının altında. Siz onlara diyorsunuz ki ‘yıl başından yıl sonuna kadar böyle devam edeceksiniz, size beş kuruş para vermeyeceğiz’.” sözlerini sarf etti.

– “Temel insan haklarının korunması uluslararası toplumun en öncelikli görevi olmalı”

AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, Yeni Parti’ye ve Grup yönetimine “hayırlı olsun” temennisinde bulundu. CHP’nin yeni Grup yönetimine de “hayırlı olsun” dileklerini ileten Usta, kendilerine başarı diledi.

Usta, UNESCO’nun Filistin’deki Sebastia Antik Kenti ile Lübnan’daki beş kaleyi Dünya Mirası Listesi’ne almasının kültürel mirasın korunması açısından önemli bir adım olduğunu söyledi. Aynı uluslararası toplumun, Gazze’de her gün masum sivillerin yaşamını yitirdiği insanlık dramı karşısında aynı hassasiyeti sergileyememesinin vicdanları derinden yaraladığını vurgulayan Usta, “Elbette tarihi eserleri ve insanlığın ortak mirasını korumak büyük bir sorumluluktur ancak unutulmamalıdır ki taşlar kadar, hatta onlardan çok daha kıymetli olan insan hayatıdır. Çocukların yaşam hakkının, masum sivillerin güvenliğinin ve temel insan haklarının korunması uluslararası toplumun en öncelikli görevi olmalıdır.” dedi.

Usta, Terörsüz Türkiye süreci konusunda dün hangi noktadalarsa bugün de aynı noktada bulunduklarının altını çizdi.

Şehit yakınları ve gazilerin haklarına yönelik düzenlemeye ilişkin bilgi veren Usta, şunları kaydetti:

“Biz, bu konuyla ilgili uzun süredir Milli Savunma Komisyonumuzun da başkanlığında kıymetli vekillerimizle çalışmalarımızı yapıyoruz ve tamamladık. Bugün itibarıyla şehit ve gazi haklarının yeniden düzenlenmesi ve haklarının iyileştirilmesiyle ilgili kanun teklifimizi imzaya açmış bulunuyoruz. Meclis’imizin bu konudaki sorumluluğunu da yerine getirerek yasalaşmasını sağlamayı ve bekleyen şehit yakınlarımıza ve gazilerimize her türlü iyileştirmeyi en kısa sürede sunabilmeyi arzu ediyoruz.”

Genel Kurul’da, Yeni Parti’nin “tekstil ve hazır giyim”, DEM Parti’nin “kadına yönelik şiddet”, CHP’nin “şehitler ve gaziler”, İYİ Parti’nin “ekonomide kayıt dışılık”, Yeni Yol Partisi’nin “dijital pazar yerleri” ve AK Parti’nin “Genel Kurulun gündem ve çalışma saatleri” hakkındaki önerileri ayrı ayrı görüşüldü.

Partisinin grup önerisi üzerinde söz alan İYİ Parti Balıkesir Milletvekili Burak Dalgın, kolay para, kayıt dışı para, kara para ve kredi batağının Türkiye için gerçek bir beka meselesi olduğunu söyledi. Bu durumun vergi adaleti, toplumsal huzur, finansal itibar ve gençlerin geleceği açısından önemine işaret eden Dalgın, “Gelin, bu bataklığı kararlılıkla beraber kurutalım. Gelin, gençlerimizi çetelerden, KOBİ’mizi, esnafımızı, sanayicimizi haksız rekabetten, vatandaşımızı güvencesizlikten koruyalım. Gelin, Türkiye’de alın teriyle doğru düzgün bir hayat kurulabileceğini bütün vatandaşlarımıza gösterelim.” dedi.

Yeni Yol Partisi İzmir Milletvekili Mustafa Bilici de 2025 yılında yapılan 131 binden fazla iş yeri denetiminde yaklaşık 34 bin kişinin sigortasız çalıştırıldığının tespit edildiğini, bu nedenle 4 milyar liranın üzerinde idari para cezası kesildiğini aktardı.

Bu denetimlerin değerli olduğunu vurgulayan Bilici, “Sigortalı çalışmak anayasal bir haktır ve kayıt dışı istihdam çalışanı emeklilikten mahrum bırakırken, sosyal güvenlik sistemini de haksız rekabet ve prim kaybıyla zayıflatır. Ancak meselenin sigortasız işçide bittiğini savunmak en büyük yanılgıdır. Kayıt dışı ekonominin bir de siyasi ve finansal ayağı vardır ve rakamlar bu ayağın küçük esnaftan çok daha büyük olduğunu göstermektedir.” diye konuştu.

– “Kayıt dışıyla yeterli bir şekilde mücadele etsek bütçe açığını ortadan kaldıracağız”

CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay ise kayıt dışı ekonomi denilince, yapılan ekonomik faaliyetlerden dolayı vergisi ve Sosyal Güvenlik Kurumu primi alınmayan veya yasal yükümlülüklerin yerine getirilmediği bir ekonomik alanın anlaşıldığını söyledi.

Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın yüzde 3’ü büyüklüğündeki bir ekonomik alandan söz edildiğini ifade eden Akay, Türkiye’nin 2026 yılı bütçesindeki bütçe açığının tahminen 2 trilyon 712 milyar lira olduğunu belirterek, “Demek ki kayıt dışıyla yeterli bir şekilde mücadele etsek bütçe açığını ortadan kaldıracağız.” ifadesini kullandı.

Türkiye’nin geçmişte Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından gri listeye alındığını belirten Akay, bu yüzden doğrudan sermaye yatırımlarıyla Türkiye’ye yeterli para girişinin olmadığını savundu.

Türkiye’nin gri listeden çıktığını hatırlatan Akay, “Eğer gerekli önlemler alınmazsa, bu denetlemeler artırılmazsa tekrar gri listeye girmekle karşı karşıya kalacağız.” diye konuştu.

DEM Parti Mersin Milletvekili Ali Bozan da kayıt dışı ekonominin tam anlamıyla hırsızlık olduğunu dile getirerek, bununla mücadelenin iktidarın görevi olduğunu belirtti.

“Şu anda ülkenin Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’sının en az yüzde 15’ini birileri çalıyor ve yine kayıt dışı ekonomi konusunda OECD ülkeleri arasında Türkiye şu anda birinci ülke konumunda.” görüşünü paylaşan Bozan, kayıt dışı ekonomiyle etkin bir şekilde mücadele edilirse, emekliye, asgari ücretliye iyi bir zam yapılabileceğini, esnafın, çiftçinin, öğrencinin derdine derman olunabileceğini ifade etti.

Yeni Parti Hatay Milletvekili Servet Mullaoğlu da kayıt dışı ekonomiye karşı etkin mücadele verilmediğini savundu.

Sadece polisiye tedbirlerle mücadele etmenin gerçekçi ve etkin olmadığını dile getiren Mullaoğlu, “Kara parayı, kumarı yaratan ekonomik sıkıntıları, ekonomik boşlukları giderici etkin, ek tedbirler almak durumundayız.” şeklinde konuştu.

Gelişmiş ülkelerin ekonomik sistemlerden kaynaklanan ekonomik değerleri bile kayıt altına aldığını anlatan Mullaoğlu, “Biz yarattığımız boşluklarla depremzede esnafa vergi denetmeni gönderiyoruz. Kasada bütün gün oturuyor. Kaçak mı var? Kaçak sizin kamu yönetimi anlayışınızda.” sözlerini sarf etti.

Gençlerin iş bulamadığını, birbirlerinden etkilenerek kumara yöneldiğini söyleyen Mullaoğlu, “Bu, sadece bir ekonomik kayıp olarak değerlendirilmemesi gereken, aynı zamanda milli güvenliğimizi tehdit eder boyuta gelen çok önemli bir mesele olarak algılanmalı ve gerçekten gerekli tedbirler alınmalı.” dedi.

– “Operasyonlar güvenlik bürokrasimizin suç örgütleriyle etkin mücadele yürüttüğünün ispatı”

AK Parti Samsun Milletvekili Ersan Aksu ise kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin herkesin ortak hassasiyeti olduğunu kaydetti. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Eylem Planı’nın hassasiyetle tatbik edildiğine dikkati çeken Aksu, devletin kurumlar arası veri entegrasyonu ve dijital analizlerle kayıt dışılık ve vergi kaybı risklerine anında müdahale ettiğini vurguladı.

Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığının (MASAK) yaptığı operasyonlara değinen Aksu, şunları kaydetti:

“Yasa dışı bahis, şans oyunları ve kumarla mücadele kapsamında internet siteleri izlenmekte, ihbar ve şikayetler değerlendirilmekte, erişimin engellenmesine yönelik işlemler yürütülmekte ve gerekli adli süreçler takip edilmektedir. Bu alanda yapılan operasyonlar bir zafiyet olduğunu değil, güvenlik bürokrasimizin ve bağımsız yargımızın organize suç örgütleriyle ne derece etkin ve tavizsiz mücadele yürüttüğünün ispatıdır.”

Görüşmelerin ardından yapılan oylamalarda Yeni Parti, DEM Parti, CHP, İYİ Parti ve Yeni Yol Partisi’nin grup önerileri kabul edilmedi.

– Çalışma takvimi

Öte yandan AK Parti’nin, Genel Kurulun gündem ve çalışma saatlerine ilişkin grup önerisi kabul edildi.

Buna göre, Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi gündemin üçüncü sırasına alındı. Bugün Genel Kurul’da Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi görüşülecek.

Gündemin ikinci sırasında Türkiye ile Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması Sekretaryası Arasında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansının Otuz Birinci Oturumu, Kyoto Protokolü Taraflar Toplantısı Olarak Düzenlenen Taraflar Konferansının Yirmi Birinci Oturumu, Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı Olarak Düzenlenen Taraflar Konferansının Sekizinci Oturumu, Bağlı Organların Oturumları ve Diğer BMİDÇS Toplantılarına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi yer alıyor.

Genel Kurul, 30 Temmuz Perşembe günü yapılacak birleşimde, Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin görüşmelerinin tamamlanamaması halinde 31 Temmuz Cuma günü de toplanacak.

Genel Kurul ayrıca, 4-5-6 Ağustos’ta da gündeminde yer alan kanun tekliflerini görüşmek üzere toplanacak.

Öte yandan DEM Parti Bitlis Milletvekili Semra Çağlar Gökalp’in “Said-i Kurdi’nin Mezar Yerinin Tespit Edilmesi, Mirasçılarına Tazminat Ödenmesi ve Başta Risale-i Nur Külliyatı Olmak Üzere Tüm Eserlerinin Koruma Altına Alınmasına Dair Kanun Teklifi”nin doğrudan Genel Kurul gündemine alınmasına ilişkin önergesi, yapılan oylamada kabul edilmedi.

– Danışma Kurulu kararı

Genel Kurul’da kabul edilen Danışma Kurulu kararı gereğince, TBMM Başkanlık Divanı’nda Yeni Parti’ye düşen 3 üyelik, 1 başkanvekilliği, 1 idare amirliği ve 1 katip üyelik şeklinde, CHP’ye düşen 2 üyelik ise 2 katip üye şeklinde dağıtıldı.

Başkanlık Divanı’nda boş bulunan ve Yeni Parti’ye düşen Meclis Başkanvekilliğine Ankara Milletvekili Tekin Bingöl, boş bulunan ve Yeni Parti’ye düşen idare amirliğine Kocaeli Milletvekili Harun Özgür Yıldızlı seçildi.

Genel Kurul’da daha sonra öğrenci affına ve yükseköğretime ilişkin düzenlemeleri içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin görüşmelerine başlandı.

TBMM